Straatkinderen in rio

De redzame pubers van Rio

In de berichtgeving over Brazilië scoren verhalen met een hoog ach-en-wee gehalte, zoals die over straatkinderen, doorgaans goed. Daarin is de afgelopen twintig jaar weinig veranderd. Maar het aantal straatkinderen lijkt sterk gegroeid.

Nog steeds zijn er nauwelijks onderzoeken naar aantallen straatkinderen (minderjarigen tot 18 jaar). Het meest recente is een overheidsonderzoek uit 2011 met tellingen in de 75 grootste steden. Daar kwam het totaal uit op 23.000 straatkinderen. In Rio de Janeiro vonden de onderzoekers de meeste jeugdige straatbewoners: circa 5.000. São Paulo, dat bijna twee keer zo groot is, had er iets minder.

Begin jaren negentig is in Rio ook eens een telling gehouden. Toen troffen onderzoekers 837 kinderen aan die op straat woonden, vele malen minder dan in 2011 dus. Uit het onderzoek van 2011 blijkt nog iets verontrustends: de helft van de jeugdigen woont al meer dan een jaar op straat. Dat betekent dat de weg terug - weer thuis wonen - moeizaam is.

Jongens maken het leeuwendeel (3/4) uit van de jeugdige straatbewoners. Ruzie thuis, huiselijk geweld of/en drugs en alcohol waren de redenen die zij het vaakst opgaven op de vraag waarom zij het trottoir verkozen boven thuis. Dat is ook het beeld in Engelen van het Asfalt, een jeugdroman over een straatkind, die in 1995 uitkwam.

Het verhaal van dit boek is gebaseerd op levens van werkelijk bestaande straatkinderen. De idee voor het boek kwam van de Novib. Schoolkinderen in Nederland interesseren zich voor straatkinderen maar weten er weinig van, aldus de organisatie. Voor de schrijfster was het een kans om het beeld van zielige zwervertjes te nuanceren. Straatkinderen in Rio zijn doorgaans behoorlijk redzaam. Ze moeten wel.

Bij de lancering van Engelen van het Asfalt in Nieuwspoort sprak Ineke Holtwijk ook over ‘onbedaarlijke onzin’ die gedebiteerd wordt over straatkinderen, al dan niet vermoord. De schrijfster: ‘Straatkinderen is een onderwerp waarbij emoties meer tellen dan de feiten’. De toespraak riep heftige reacties op en werd ook op de opiniepagina van de Volkskrant gepubliceerd onder de titel De redzame pubers van Rio. Klik hier als je de tekst wilt lezen.